İngilizcede çok kullanılan bir fiilin yanına kısa bir sözcük geldiğinde anlam tamamen değişebilir. Look bakmak, look after ise ilgilenmek veya bakıcılığını yapmak demektir. Phrasal verbs adı verilen bu yapılar özellikle günlük konuşmalarda, e-postalarda ve dizilerde karşımıza çıkar. Yalnızca tek tek kelimelerin anlamını bilmek her zaman yeterli olmaz; fiili, ardından gelen parçacıkla birlikte öğrenmek gerekir. Bu derste temel öbek fiilleri hem örnek cümleleri hem de nesnenin yerleşimi açısından inceliyoruz. Ayrıca hangi yapıda parçacığın ayrılabileceğini ve hangisinde ayrılamayacağını örneklerle göreceğiz.

Phrasal Verbs Nedir? Temel Yapı

Öbek fiiller çoğu zaman fiil + zarf parçacığı veya fiil + edat biçiminde oluşur; bazı yapılarda iki sözcükten fazlası bulunur. Wake up uyanmak, sit down oturmak, look for aramak anlamındadır. Bazıları kelimelerin sözlük anlamından tahmin edilebilir, bazıları ise kalıplaşmış yeni bir anlama sahiptir. Örneğin give up pes etmek ya da bir alışkanlığı bırakmaktır. Bu yüzden yeni bir öbek fiili tek başına değil, kısa ve doğal bir cümle içinde öğrenmek daha etkilidir. Fiilin zamanı değişse bile parçacık genellikle yerinde kalır.

Evde ve Günlük Hayatta Kullanılan Öbek Fiiller

Evde sık yapılan işler birkaç kısa öbek fiille anlatılabilir. Turn on bir cihazı açmayı, turn off kapatmayı, put away bir eşyayı yerine kaldırmayı ifade eder. Pick up yerden almak, birini araçla almak veya telefonu açmak gibi farklı bağlamlarda kullanılabilir. Try on kıyafet denemek, take off ayakkabı veya palto çıkarmaktır. Take off uçağın havalanması için de kullanılır. Bir fiilin birden fazla anlamı varsa anlamı belirleyen şey içinde bulunduğu cümledir; bu nedenle örnekleri bağlamıyla düşünün.

Ayrılabilen ve Ayrılamayan Phrasal Verbs

En önemli dil bilgisi farkı, separable ve inseparable ayrımıdır. Turn off the TV ve turn the TV off aynı anlama gelir; çünkü turn off ayrılabilen bir yapıdır. Nesne bir zamirse zamir parçacığın önüne gelmelidir: turn it off doğru, turn off it yanlıştır. Look after veya run into gibi ayrılmayan yapılarda nesne sona gelir. Look after her deriz; look her after demeyiz. Her öbek fiilin ayrı mı bitişik mi kullanılabildiği sözlükte kontrol edilmelidir.

Okul, İş ve Seyahat İçin Phrasal Verbs

Derslerde veya iş yerinde hand in bir ödevi ya da belgeyi teslim etmeyi, look up kelime veya bilgiyi kaynaktan bulmayı ifade eder. Put off ertelemek, set up kurmak veya ayarlamak, go over gözden geçirmek anlamındadır. Check in otelde giriş yapmak veya uçuş için kayıt yaptırmaktır. Check out otelden ayrılma işlemi ya da bir şeyi inceleme anlamına gelebilir. İş yerinde bir görevi açıklarken uygun öbek fiili seçmek anlatımı hem kısa hem doğal hâle getirir.

Benzer Görünen Yapılar ve Sık Hatalar

Look for aramak, look at bakmak, look after ilgilenmek demektir. Aynı temel fiile rağmen cümlenin anlamı değişir. Get on otobüse binmek gibi anlamlar taşıyabilirken get off otobüsten inmek için kullanılır. Give up ardından nesne alabilir: give up smoking sigarayı bırakmak demektir. Günlük hayatta break down aracın bozulmasını, work out egzersiz yapmak veya bir çözümün işe yaramasını anlatabilir. Ezber yaparken birkaç anlamı aynı anda yüklemek yerine en yaygın anlamdan başlayın.

Günlük Konuşma Örneği – Short Dialogue

İngilizce cümleyi dinleyin, Türkçe anlamına bakın ve sonra konuşmacıların rollerini değiştirerek kendi diyaloğunuzu oluşturun.

Kısa Alıştırma ve Sık Yapılan Hatalar

Öbek fiilleri çalışırken bir deftere fiili, nesne alıp almadığını, ayrılıp ayrılamadığını ve kısa bir örneğini yazın. Önce turn off ile look after arasındaki farkı açıklayın; sonra it ve her zamirlerini kullanarak ikişer cümle kurun. Turn off it yerine turn it off demek önemlidir. Ayrıca give up kalıbını yalnızca “vermek” fiilinden hareketle çevirmemeye dikkat edin. Bir öbek fiilin birden fazla anlamı olduğunda anlamı bağlamından seçin. Her gün beş yeni kalıbı sesli tekrar edip ertesi gün önceki beşini yeniden kullanmanız, fiilleri tek tek ezberlemekten daha etkili olacaktır.

Konuyla bağlantılı İngilizce düzensiz fiiller, İngilizce edatlar – Prepositions, Simple Past Tense derslerini de inceleyerek örneklerinizi çeşitlendirebilirsiniz.