Derslerde Ara

Noun Clauses Nedir?

Noun Clauses, bir cümlede isim gibi görev alan yan cümleciklerdir. Özne, nesne veya yüklem tamamlayıcısı olabilirler. I know that she is honest örneğinde that she is honest bölümü “Neyi biliyorum?” sorusunun cevabıdır. What you said was important cümlesinde ise what you said özne görevi görür.

İsim cümleciklerinde that, what, who, where, when, why, how, whether, if gibi bağlayıcılar sık kullanılır. Her bağlayıcı aynı anlamı vermez. That bir düşünceyi veya bildirimi aktarırken, what bir şeyi, whether/if ise “olup olmadığını” anlatabilir. Öncelikle yan cümleciğin büyük cümlede hangi görevi üstlendiğini bulmak öğrenmeyi kolaylaştırır.

that she is right: onun haklı olduğu
what you need: ihtiyacın olan şey
where he lives: onun nerede yaşadığı
whether it is true: doğru olup olmadığı
how it works: nasıl çalıştığı
I believe that she is right.Onun haklı olduğuna inanıyorum.
What you said was helpful.Söylediğin şey faydalıydı.
We don’t know where he lives.Onun nerede yaşadığını bilmiyoruz.
Whether he agrees is important.Onun kabul edip etmemesi önemli.
Please explain how it works.Lütfen nasıl çalıştığını açıkla.

That ile İsim Cümlecikleri

That, bir düşünceyi veya bilgiyi bir başka cümleye bağlar. I think that the answer is correct cümlesinde temel fiil think, nesnesi ise that the answer is correct bölümüdür. Konuşma dilinde, özellikle nesne konumundaki that çoğu zaman atılabilir: I think the answer is correct. Anlam genellikle değişmez.

Buna karşılık cümle başında özne olarak kullanılan that bölümünü aynı biçimde atamayız. That he arrived late surprised us dil bilgisi bakımından doğrudur ama günlük İngilizcede It surprised us that he arrived late çoğu zaman daha doğaldır. Bildirim aktaran isim cümlecikleri, duygu ve düşünceleri ayrıntılı anlatmak için kullanılır.

I think that …: Bence …
I know that …: Biliyorum ki …
I’m sure that …: Eminim ki …
It is clear that …: Açıkça görülüyor ki …
I think that this exercise is useful.Bu alıştırmanın faydalı olduğunu düşünüyorum.
I know that you work hard.Çok çalıştığını biliyorum.
She said that she was tired.Yorgun olduğunu söyledi.
It is clear that we need more time.Daha fazla zamana ihtiyacımız olduğu açık.
It surprised me that he remembered my name.Adımı hatırlaması beni şaşırttı.
We are glad that you came.Geldiğine sevindik.

Wh- ile Başlayan İsim Cümlecikleri

What, who, where, when, why, how gibi soru kelimeleri isim cümleciği başlatabilir. Fakat bu yapıların içinde düz cümle sırası kullanılır. Where does she live? doğrudan sorudur; I don’t know where she lives dolaylı yapı olduğundan does eklenmez. Can you tell me where the station is? doğru; where is the station dizilişini aynen taşımak yanlıştır.

Bazen what “ne?” anlamında bir sorunun parçası olmak yerine “-dığı şey” anlamında kullanılır: What I need is a break ifadesinde what I need özne cümleciğidir. Who called gibi durumlarda soru kelimesi zaten özne olduğu için iç yapının ayrıca ters çevrilmesi gerekmez.

what she wants: onun istediği şey
where they went: nereye gittikleri
why he left: neden ayrıldığı
when the train arrives: trenin ne zaman geleceği
how you did it: onu nasıl yaptığın
Tell me what you need.Bana neye ihtiyacın olduğunu söyle.
I wonder why she is late.Neden geç kaldığını merak ediyorum.
Do you know where the library is?Kütüphanenin nerede olduğunu biliyor musun?
What I need is a little rest.İhtiyacım olan şey biraz dinlenmek.
Please tell us when the lesson starts.Lütfen bize dersin ne zaman başladığını söyle.
I can’t remember who called yesterday.Dün kimin aradığını hatırlayamıyorum.

Whether ve If: Olup Olmadığını Anlatma

Whether ve if, evet-hayır sorularını isim cümleciği içine alırken “-ip -mediğini” anlamı verir. Doğrudan soru Is he coming? iken dolaylı anlatım I don’t know whether he is coming veya I don’t know if he is coming olabilir. Dolaylı bölümde soru cümlesi gibi devrik diziliş kullanılmaz.

Whether bazı yerlerde daha uygundur: edattan sonra about whether, or not yapısında ve cümle başında özne olarak sık tercih edilir. If ayrıca şart anlamına da gelebilir. I don’t know if he will come isim cümleciğidir; If he comes, we will start ise şart cümlesidir. İsim cümleciğinde gelecek anlamı için will kullanılabilir; şart yan cümlesinde çoğunlukla kullanılmaz.

whether he agrees: kabul edip etmediği
if she can come: gelip gelemeyeceği
whether or not: olup olmadığı
about whether: olup olmadığı hakkında
I don’t know if he will come tomorrow.Yarın gelip gelmeyeceğini bilmiyorum.
We discussed whether we should leave early.Erken ayrılıp ayrılmamamız gerektiğini konuştuk.
She asked whether I was ready.Hazır olup olmadığımı sordu.
Whether we win or lose is not the only issue.Kazanıp kazanmamamız tek mesele değil.
It depends on whether the shop is open.Dükkânın açık olup olmamasına bağlı.
If he arrives early, we will begin.Erken gelirse başlayacağız.

Noun Clauses Cümlede Hangi Görevde Bulunur?

Bir isim cümleciği özne olabilir: What she said matters. Nesne olabilir: I understand what she said. Bağ fiilinden sonra tamamlayıcı olabilir: The problem is that we are late. Aynı bağlayıcı farklı bir görev üstlenebilir; bu yüzden cümleciği bütün olarak düşünüp nereye yerleştiğine bakmak önemlidir.

Uzun özne cümlecikleri bazen cümleyi ağırlaştırır. It is surprising that … gibi yapılar bilgiyi daha okunur hâle getirir. Yazılı anlatımda the fact that … biçimini de görebilirsiniz. Her durumda temel amaç bir düşünceyi, soruyu ya da bilgiyi tek bir dil bilgisi birimi olarak başka cümleye yerleştirmektir.

subject clause: özne görevindeki cümlecik
object clause: nesne görevindeki cümlecik
complement clause: tamamlayıcı görevindeki cümlecik
the fact that: … olduğu gerçeği
What you decide is important.Ne karar verdiğin önemli.
I respect what you decide.Verdiğin karara saygı duyuyorum.
The truth is that we are not ready.Gerçek şu ki hazır değiliz.
It is possible that the train is late.Trenin gecikmiş olması mümkün.
The fact that she helped us made a difference.Bize yardım etmiş olması fark yarattı.
How you study affects your progress.Nasıl çalıştığın ilerlemeni etkiler.

Günlük Konuşma – Short Dialogue

Aşağıdaki konuşmayı önce dinleyin, sonra Türkçelerini okuyun. Konuşmacı adları cümleyle aynı satırdadır. Aynı kalıbı kendi hayatınızla ilgili yeni sözcüklerle tekrarlamak, kuralları yalnızca ezberlemekten daha kalıcıdır.

A: Do you know when the meeting begins?Toplantının ne zaman başladığını biliyor musun?
B: I think it begins at three.Sanırım üçte başlıyor.
A: I’m not sure whether everyone can join.Herkesin katılıp katılamayacağından emin değilim.
B: Could you ask who is available?Kimlerin müsait olduğunu sorabilir misin?
A: Yes. What we need is a clear plan.Evet. İhtiyacımız olan şey net bir plan.
B: I agree that we should prepare early.Erken hazırlanmamız gerektiğine katılıyorum.

Kısa Alıştırma ve Öğrenme Önerileri

Alıştırma: Where does he work? sorusunu I don’t know where he works. cümlesine dönüştürün. Benzer şekilde Is she ready? sorusundan I wonder whether she is ready. cümlesini kurun.

Dolaylı soruda özne ile fiilin yerini doğrudan sorudaki gibi değiştirmeyin. Whether/if ile şart anlamını ayırın ve bağlayıcıdan sonraki cümleciğin özne, nesne ya da tamamlayıcı görevinde olup olmadığına bakın.

Konuyu pekiştirmek için Question Words, Reported Speech, Conditionals dersleriyle karşılaştırmalı çalışabilirsiniz.