Unless, As Long As and Provided That – Koşul Yapıları
Derslerde Ara
Unless, As Long As ve Provided That Ne Anlatır?
Koşul bildiren cümleler yalnızca if ile kurulmaz. Unless genellikle “-medikçe, eğer … değilse” anlamını taşır. As long as bir şartın devam etmesi veya sağlanması durumunda bir sonucun mümkün olduğunu anlatabilir. Provided that ise “şu şartla ki” anlamında, özellikle açık ve kesin koşulları belirten bir bağlayıcıdır.
Her üçü de cümlelerin birbirine bağlı olduğunu gösterir, ancak aynı bağlamda değiştirilmeleri her zaman mümkün değildir. Unless you hurry, you will miss the bus bir olumsuz koşul kurar. You can stay as long as you are quiet izin için koşul belirtir. You may enter provided that you have a ticket ise açık bir kabul şartı söyler. Zamanı ve olumsuzluğu ayrıca düşünmek gerekir.
Unless: If Not Mantığı
Unless çoğu temel kullanımda if … not ile benzer bir olumsuz koşul belirtir: Unless you study, you will fail yaklaşık olarak If you do not study, you will fail anlamına gelir. Ancak bir cümledeki unless her zaman mekanik olarak if not ile değiştirilemez; özellikle sonuç, istisna ve vurgunun önemli olduğu bağlamlarda dikkat gerekir. Başlangıçta somut koşul cümleleriyle çalışmak daha güvenlidir.
Unless zaten olumsuz koşul bildirdiği için gereksiz ikinci olumsuzluk çoğu zaman anlamı tersine çevirir. Unless you do not pay ifadesi, amaçlanan “ödemezsen” anlamının yerine “ödememen durumu hariç” gibi karışık bir anlam doğurabilir. Ödemezsen demek için Unless you pay, … seçin. Şartı önce söyleyip sonra sonucunu belirtmek cümleyi açıklığa kavuşturur.
As Long As: Koşul mu Süre mi?
As long as iki farklı ilişki kurabilir: koşul veya süre. You may use my laptop as long as you are careful ifadesinde “dikkatli olman şartıyla” anlamı öne çıkar. I will wait as long as you need ise “ihtiyacın olduğu süre boyunca” anlamına gelebilir. Aynı İngilizce kalıbı Türkçeye çevirmeden önce bağlamda şart mı, sürenin uzunluğu mu konuşuluyor diye düşünmelisiniz.
Koşul anlamındaki as long as çoğu zaman provided that ile yakın olsa da ikisi her cümlede aynı doğallıkta değildir. Provided that daha resmî, as long as günlük konuşmada daha sıcak ve yaygın olabilir. Süre anlatımında ise provided that yerine geçmez. İzin verme, anlaşma yapma ve kural koyma bağlamlarında as long as özellikle kullanışlıdır.
Provided That ve Providing That
Provided that veya providing that bir sonucun gerçekleşmesi için gereken açık bir şartı belirtir. Resmî bildirimlerde, sözleşmelerde ve planlarda çok işe yarar: You can receive a refund provided that you have the receipt. Burada fişin bulunması geri ödeme koşuludur. Bazı cümlelerde if ile yakın anlam kurulsa da provided that özel şartı daha belirgin vurgular.
Provided kelimesini her gördüğünüzde “sağlandı” anlamında fiil olarak yorumlamayın; provided that yerleşik bir bağlama kalıbıdır. Providing that de koşul bağlacı olarak kullanılabilir. Gündelik konuşmada basit if çok daha yaygın olabilir; anlamı resmîleştirmek veya bir koşulu açık bir madde gibi belirtmek istiyorsanız bu yapıyı seçebilirsiniz.
Gelecekten Bahsederken Present Simple Kullanımı
Gelecekle ilgili şart cümlelerinde, temel ilk koşul anlatımındaki gibi unless, as long as, provided that sonrasında çoğunlukla Present Simple kullanılır. Unless it rains, we will go out doğru başlangıç örneğidir. Şart cümleciğine sırf gelecek anlatıldığı için otomatik olarak will eklemeyin. Provided that she arrives on time, we will start örneğinde gelecek sonucu ana cümledeki will gösterir.
Bu kuralı mutlak bir yasak gibi öğrenmeyin: will bazı koşul bağlamlarında istekli olma veya nezaket gibi farklı anlamlar taşıyabilir. Ancak başlangıç seviyesinde geleceğe açık bir şart kurarken if/unless/as long as + Present Simple ve ana cümlede will yapısı en güvenli yoldur. İki cümleciğin yerini değiştirdiğinizde noktalama işaretlerini de kontrol edin.
Koşul Yapılarını Karıştırmamak İçin
Cümleyi Türkçeye çevirirken “yoksa” anlamına mı, “olduğu sürece” anlamına mı, yoksa kesin bir kabul şartına mı ihtiyaç duyduğunuzu kontrol edin. Unless olumsuz koşullarda, as long as şart veya süre anlamlarında, provided that açık bir şartı vurgulamak için yararlıdır. Bu ayrım, if bağlacının genel kullanımlarını tamamlar; onun bütün görevlerinin yerini almaz.
Bir sınıf için kurallar yazmayı deneyin: “Ödevini teslim etmezsen…” için unless; “Sessiz olduğun sürece…” için as long as; “Kimliğini gösterme şartıyla…” için provided that. Her cümlenin ardından gelecekte ne olacağını anlatan ana bir cümle ekleyin. Sonra koşul kısmındaki fiil zamanını kontrol edin ve gereksiz çift olumsuzluğu kaldırın.
Günlük Diyalog – Short Dialogue
Aşağıdaki konuşmada kalıbın neden seçildiğine dikkat edin. Önce İngilizce satırı dinleyin, ardından hemen altındaki Türkçe karşılığını okuyun. Diyaloğu bir arkadaşınızla rol değiştirerek tekrarlamayı deneyin.
Kendini Sına – Mini Alıştırma
1. Unless you pay kalıbını if you do not pay ile karşılaştırın; gereksiz not eklemeyin.
2. As long as ile biri “şartıyla”, diğeri “süresince” anlamında iki cümle kurun.
3. Provided that she arrives on time, we will start cümlesinde neden arrives kullanıldığını açıklayın.
İlgili konularda pekiştirme yapmak için Conditionals (If Clauses), Time Clauses, Conjunctions derslerine de göz atabilirsiniz.